Nasionale Waltons-Griffelkompetisie 2020

Uit die pen van Janru Smit (WAP) – 1ste plek in die kategorie “Kortkuns Graad 10 – 12”

Die waatlemoen-revolusie

‘n Magneetgedrewe trein blits om die skitterende wolkekrabbers wat deel vorm van die nuwe Sentrale. Silwer geboue blink in die son en is geanker in die droë, klipperige grond. Hier staan ek: voete geplant soos ‘n boom wat nie meer bestaan nie.

Die huilende weermagklok dwing my terug na my kamer. Die leë gange eggo met elke tree wat ek gee. Klankdempers skuif teen die mure uit om my teenwoordigheid te versteek. Koel-warm lug stroom oor my tong en tussendeur my lippe. Die melodie fluit deur die gang, maar word onmerkbaar deur die dempers geabsorbeer.

‘n Hologram maak sy verskyning op my 3E-model armband. Al die werkers wat in die Sentrale woon, kry ‘n 3E-model armband. Die groen waatlemoen-diagram herinner my aan my pligte: tuinmaak. ‘n Groot verseëldeur skuif oop terwyl ek my groen tuinhandskoene aantrek. Die reuk van rose oorheers my reuksintuig. Ek ruik die geur van Selonsrose van ver af. My outomatiese ploeg berei die grond voor vir ‘n baie spesiale saadjie – die saadjie van Afrikaans se toekoms. Ek fluit weer my gunsteling melodie op die maat van water wat oor klippies kabbel. Die silwer gevlekte saadjie word neergelê op ‘n bed van humus in die grond.

Die verseëldeur blits weer oop en my groen, temperatuur-weerstandige handskoene word versigtig weggebêre in ‘n kabinet wat outomaties sluit. My voete ken die pad deur die lang, koue gange. Ek voel soos ‘n robot – ‘n 2042-model. My bene buig nie, my gewrigte haak vas (anders as die nuwe 2050-model). ‘n Blou lig flits oor my oë en my kamerdeur sluit oop. My oog vang die bekende teks wat al vir jare op my deur verskyn: “Welcome home, Kyle.”

Ek voel hoe ‘n sweetdruppel oor my wang rol. Die skalpel wig ‘n sag gekweekte waatlemoenpit in twee dele. Ek tel ‘n klein gekodeerde toestel met ‘n mikro-beheer op en laat sak dit stadig by die pit in. ‘n Klop aan my deur word gevolg deur my vriend, Alex, wat by die kamer invaar. Hy gaan sit stadig op my enkelbed en staar stip na my gekodeerde waatlemoenpitte. Ek probeer keer – hy mag dit nie sien nie… 

Die kamer se stroombaan word oorlaai met elektrisiteit en die gloeilampe bars. Die klank van meganiese geraas vul die kamer soos wat die gloeilampe vanself omgeruil word. Alex is weg. Miskien is hy bang vir die donker?  Ek gryp na my kamersleutels en sluit die staaldeur. Die slot klap toe.

Die oomblik wat ek weer aan my mikro-beheer vat, verander die atmosfeer. Die staaldeur bars oop en mans, toegedraai in metaal beskermingsklere, stamp my teen die boekrak vas. Boeke, tuingereedskap en jare se tydskrifversamelings fladder rond. My gekodeerde waatlemoenpitte word vinnig deur ‘n suigpyp verorber. Hý het Afrikaans se laaste hoop vernietig – opgesuig. Alex het my verraai.

***

Ek sit stil – sonder ‘n enkele beweging – buite die Sentrale. Die son brand my vel, ek sien die droë grond en ek voel die wind van mislukking wat oor my waai. Die duiwel self sit langs my op die bankie. Alex se oë is uitdrukkingloos. Sy hande gaan stadig oop en die silwer gevlekte pitte blink in die son. Ek kyk verdwaas na hom. Hy moes die pitte gesteel het. Hy het geweet die Sentrale is bewus van my plan. My bewerige hande gryp die pitte uit Alex se palm en ek worstel oor die droë grond terug na die Sentrale. Die groot staaldeure, wat die Sentrale beskerm, kraak stadig oop en die helder wit lig van die portaal flits in my oë.

My bene ruk my deur die lang gange – dié keer soos ‘n 2050-model robot. Ek hardloop vinniger as enige lewende wese en die dempers steek eers kop uit ná ek deur die gang geblits het. Die verseëldeur skuif oop, die saadjie word haastig in die grond geplant. Ek gaan deur al die funksies op my 3E-armband en my vinger plant op die “waatlemoen” knoppie. 

Presies 56 Afrikaners storm by die gebou uit met waatlemoen hologramme op hulle armbande. Die melodie vul die lug rondom die Sentrale: “Saai die waatlemoen, saai die waatlemoen. My pappa roer die skuitjie, my mamma blaas die fluitjie, my boetie draai die orreltjie. Saai die waatlemoen!” 

Die Sentrale kraak onder die bomme wat ontplof. Afrikaans triomfeer. 

Nasionale Waltons-Griffelkompetisie 2020

Uit die pen van Christo Boshoff (WAP) – 1ste plek in die kategorie “Digkuns Graad 10 – 12”

Donker-Afrika

Waar anders skyn die son so helder blou
oor vlaktes waar vlamme in sirkels dans terwyl krieke
met tonge hulle klik-klak deur die lug sing; en Afrika skree
skreeu die name van hul vryheid – Namibië en Eritrea en Senegal
 
gryslande met
goue hemele en diamant
sterre wat vlaktes oorstrek
vol ontelbare diere
 
en gulsige leeus wat die
grond swart vlek met
die bloed van die kinders
van die donker kontinent
wat net met één
 vervloekte woord
mag vergelyk word:
 
potensiaal
 
 

‘n Bruin blaar tuimel

woordvanger 

ek gooi die net blindelings in
sleep die woorde nes blink lywe op droë papier
om die brak te verlos
sodat sout in waardige kristalle
of swart of wit
selfs pienk gekaats word
vir onlawwe smaak, ontsmetting en preservering

woorde moet uiteindelik swart op wit lê

(c)Henriëtte van Wyk
Bestel op Amazon

Henriëtte van Wyk deel met alle eer na Bo haar skrywersvreugde met die DNS-ers.

Haar bundel, ‘n Bruin blaar tuimel, is teen November (N$220) op die rakke, maar dit is vooraf teen n winskopieprys (N$195) by die onderstaande skakels beskikbaar. Geen koerierkoste te betale.

“Ek het vir Hen leer ken as een van die mees stabiliserende invloede in my lewe – en ook in my skryfwerk. Hierdie bundel van haar is ‘n moet! Op haar sagte, maar ferm en bitterlik regverdige manier, vat sy die lewe vas in flits oomblikke met woorde wat tref.” Meraai

“Henriëtte verbeeld uiters raak (en nie sonder humor nie) die naderende wegtuimel vanaf dit wat ons “lewe” noem. Enersyds word daar oopkop vrede gemaak met die erosieproses. Andersyds verwonder die liriese spreker haar daaraan dat sy dit wat voorheen misterieus en onsienbaar was, juis nóú – vanweë die stadiger pas – kan uitken en geniet.”

Aldus dr. Chrisna Beuke-Muir, Senior Lektor (Afrikaans en Nederlands) UNAM en medestigter van die Windhoek Woordfees (2013)

Die bundel kan by Minimal Press en by Amazon bestel word.

Totsiens Kaspaas Totsiens

( Laaste groet aan Dr Japie van Zyl )

Totsiens Kaspaas Totsiens,
Jou tyd by ons was nie ongesiens.

Die spore wat jy laat,
gaan ons kinders tot by mars kan sien ou maat.
Namibia het n held verloor,
maar jou erfenis gaan ons nog vir n honderd jaar bekoor.

Jou helikopter sal jy nie sien,
maar ons sal weet jy moes dit verdien.

As n blonde seun het jy die kabeljou ingeryg,
maar tyd het jy gemaak om vir Bessie te vryf.

Bessie se vleisie,
het ek meer as sy waardeer,
maar sy sou dit onthou,
soos gister se weer.

My hart vandag is ‘n tranedal,
my woorde swaar soos bomme wat val.

Skielik is die selfoon stil,
nogtans sal jou stem ewig die ruimte vul.

Jou plekkie langs Kalfie is leeg vandag,
Nogtans sien ons jou in die sterre vannag.

Totsiens Kaspaas Totsiens.


EPENETUS © 2020 SEPTEMBER
In opdrag; Annatjie van Zyl (Suster)

Tuin in Damaraland

Bring jou Hilux Namib toe,
ek sal jou die modderhotel gaan wys

Nou raak ek lus om julle na my agterplaas te laat reis.

‘n Paar kilometer weg, loop Bennie in die sand

Dorre rou land !

Waar die Namibwoestyn se eindelose tweespoor paadjie,

jou in die nimmer einde laat verdwaal.

Jou laat vergeet van die sleg van die lewe …

Waar God Sy skoonheid wys, word jy vergewe …

Daar waar die sinkplaat jou vat
verby die Brandberg binne die Gobobos in.

Verby Amatismyne en klipkappers wat hoop,
wat die volgende gelukkie sal bring.

Langs die rots waar die Ai-Aiba jag maak om te oorleef.
en die varkie hom tuis maak tussen mens
om ook na sy deel te streef.

Tussen skelm kronkels wat styg en skielik wegsak
om jou maag te laat draai …

Okombahe verby.

Tot waar die son sy kop in skaamte sak agter die Brandberg …
tot more toe …

En die reisigershoop jou gretig laat gryp na klip
om ook deel te word van die monument.

Om dan n pizza te kan deel met Basil,
die ou legende van die Brandberg.
hy sal jou vertel die berg is honderd en dertig miljoen en 15 jaar oud.

Op die ou tinmyn se hoop kyk ons wes en kry koud.

So het Damaraland my verlief gemaak op sy son,

sy skurwe klippe,

en ook sy berg.

Waar is jy dat ek jou my tuin kan wys?
kom gou …
die tyd is nie op onse lys

EPENETUS © 2020